Witbalans

Wat is de witbalans?  Een correcte witbalans zorgt ervoor dat de kleuren op een foto afhankelijk van het omgevingslicht juist worden weergegeven.  Als je een wit vel papier onder een lamp bekijkt is het wit. Ga je met datzelfde stuk papier naar buiten in de volle zon, dan is het voor onze ogen nog steeds wit.

Maar de kleurtemperatuur van het kunstlicht en van de volle zon zijn totaal verschillend van roodachtig bij kunstlicht tot gelig bij zonlicht.  Onze hersenen houden ons dus eigenlijk voor de gek en zorgen ervoor dat wij het witte papier als wit blijven zien.  De camera laat echter de werkelijke kleuren zien zoals de camera het ziet.

 

Een verkeerde witbalans veroorzaakt  kleurzweem in de foto doordat iedere lichtbron een eigen kleurtemperatuur heeft die uitgedrukt wordt  in Kelvin.  Licht met een lage kleurtemperatuur  is warmer van kleur en licht met een hoge kleurtemperatuur is koeler van kleur. (Enkele waardes: 1000 – 2000 K is  kaarslicht,  2500 – 3500 K is gloeilampenlicht, 5000 – 6500 K is zonnig daglicht).

Op iedere digitale camera zit een AWB stand (automatische witbalans), wat ervoor zorgt  dat de kleuren afhankelijk van de omgevingsfactoren zo correct mogelijk worden weergegeven. In de AWB stand is de camera meestal wel in staat om de juiste kleurtemperatuur te bepalen.  In sommige gevallen kan de camera de juiste kleurtemperatuur niet correct instellen. Denk  bijvoorbeeld aan het fotograferen in een sporthal met TL licht waarbij ook daglicht naar binnen komt of  sneeuw die opeens koelblauw lijkt in plaats van wit.

Naast de AWB stand kun je ook voor kiezen om een aantal voorgeprogrammeerde  presets op de camera zoals gloeilampenlicht, TL licht, schaduw, bewolkt of zonnig in te stellen.  Let er dan wel op dat je de juiste witbalans selecteert bij het juiste omgevingslicht. Fotografeer je iemand in vol daglicht en de witbalans is  ingesteld op kunstlicht dan zal dit een blauwzweem veroorzaken. Fotografeer je iemand bij kunstlicht en de witbalans is ingesteld op zonnig dan zal de foto een sterke oranje – of roodzweem vertonen.

Door een grijskaart te gebruiken  kun je met een eigen preset de juiste witbalans instellen. Door de camera een bekende kleur met een vaste waarde te laten zien, kan hij dat als referentie voor alle andere kleuren gebruiken. Deze kleur is 18% grijs. Dit betekent: 0% is puur wit en 100% is puur zwart; 18% grijs is dus lichtgrijs. Bij deze preset wordt een foto van de grijskaart gemaakt en wordt deze ingesteld als witbalans. Hierna maak je onder dezelfde lichtomstandigheden de overige foto’s.

Het is ook mogelijk om achteraf de juiste witbalans in te stellen. Dat doe je door eerst een foto te maken waarbij de grijskaart in beeld is en zich in hetzelfde licht bevindt als het onderwerp wat je fotografeert. Vermijd  hierbij reflecties op de grijskaart! In foto software zoals Lightroom of Photoshop kun je daarna de witbalans corrigeren door in de eerste foto van de serie met het “grijspipet” op de grijskaart  te prikken.  De kleurtemperatuur wordt bepaald en deze kun je als preset instellen  en toepassen op de overige foto’s die let wel onder dezelfde lichtomstandigheden moeten  zijn gemaakt  

Wat zijn nu de opties om de juiste witbalans in te stellen?

  1. Voorkeur via de AWB stand en te fotograferen in RAW;
  2. Experimenteer met de voorstellingen op de camera wat wisselende resultaten oplevert  maar ook bewust creatief kan zijn;
  3. Gebruik van de grijskaart en handmatige preset, vraagt meer tijd en ervaring, maar wel accuraat;
  4. Gebruik van de grijskaart en daarna de aanpassingen te doen met behulp van de software.
WItbalans automaat - 5850 Kelvin
Witbalans automatisch bepaald door camera 5850 Kelvin
Witbalans TL licht - 3800 Kelvin
  • Witbalans TL licht – 3800 Kelvin
  • Witbalans bewolkt – 6500 Kelvin
Witbalans bewolkt - 6500 Kelvin
Witbalans Koel - 2000 Kelvin
  • Witbalans Koel – 2000 Kelvin
  • Eigen preset
  • Witbalans Warm – 10000 Kelvin
  • Eigen preset
Witbalans Warm - 10000 Kelvin